Η κοινή γνώμη συγκλονίστηκε από τις πρόσφατες αποκαλύψεις γύρω από τον ΟΠΕΚΕΠΕ, που έφεραν στο φως ένα πλέγμα ευνοιοκρατίας, πλασματικών δηλώσεων και οργανωμένων κυκλωμάτων που νέμονται τις επιδοτήσεις εδώ και χρόνια, εις βάρος της αγροτικής οικονομίας. Υπουργοί παραιτήθηκαν, ενώ ο ίδιος ο Πρωθυπουργός παραδέχτηκε πως: «…στον ΟΠΕΚΕΠΕ τα κάναμε μπάχαλο»! Μάλιστα, για να κατευνάσει την Ευρωπαία Εισαγγελέα, ανακοίνωσε την κατάργηση του Οργανισμού και την ενσωμάτωσή του στην ΑΑΔΕ, δηλώνοντας παράλληλα ότι όσοι έλαβαν παράνομα επιδοτήσεις όχι μόνο θα τις επιστρέψουν, αλλά και θα λογοδοτήσουν ενώπιον της Δικαιοσύνης.
Είναι κρίση δομική
Δεν είναι η πρώτη φορά που ο ΟΠΕΚΕΠΕ απασχολεί αρνητικά τη δημόσια συζήτηση. Αυτήν τη φορά, όμως, αποκαλύφθηκε πως η κρίση είναι δομική, κάτι που εμείς –και άλλα έντυπα του αγροτικού χώρου- επισημαίνουμε εδώ και χρόνια. Η «ρίζα του κακού» ξεκινά από την αρχή της καταβολής των αγροτικών επιδοτήσεων, όταν επικράτησε η λογική πως «τα λεφτά της ΚΑΠ είναι για τους αγρότες και δικαιούνται να τα πάρουν», αντί του ορθού «τα λεφτά είναι για να αναβαθμίσουμε τον αγροτικό μας τομέα», που είναι και το πνεύμα των ευρωπαϊκών επιδοτήσεων!
Κάπως έτσι άνοιξε ο δρόμος για την κατασπατάληση των ευρωπαϊκών πόρων, που αντί να προοριστούν για την ανάπτυξη της αγροτικής οικονομίας, κατέληξαν στις τσέπες των αγροτών και των κτηνοτρόφων –αλλά και των επιτήδειων! Ας δούμε εν τάχει, ποια τεχνάσματα σκαρφίστηκαν οι πολιτικοί και τα κομματικά – αγροτικά στελέχη, «για να φτάσουν γρήγορα οι επιδοτήσεις στους αγρότες που τις δικαιούνται»!
Οι χωματερές
Το πρώτο «μέτρο» που πάρθηκε για να διανεμηθούν οι ευρωπαϊκές ενισχύσεις, ήταν οι περίφημες χωματερές. Μία εντελώς αδιαφανής διαδικασία, όπου οι παραγωγοί με τεχνάσματα πολλαπλασίαζαν τα κιλά των προϊόντων που κατέστρεφαν. Στο τέλος, όλοι ήταν ικανοποιημένοι: παραγωγοί, γεωπόνοι και πολιτικοί –αφού όλοι έπαιρναν μερίδιο από τη χωματερή!
Τα ποσά που μοιράστηκαν μέσω των χωματερών είναι ασύλληπτα. Πρωταγωνιστικό ρόλο στη «λειτουργία» του συστήματος είχαν οι συνεταιρισμοί, που έπρεπε –υποτίθεται- να στηριχθούν, μέσω αυτής της διαδικασίας! Και μέσα σε περίπου 5-7 χρόνια, γιατί σχεδόν τόσο κράτησε το «μέτρο της χωματερής», πλούτισαν πρόεδροι και διοικητικά συμβούλια, φτιάχτηκαν σπίτια, αγοράστηκαν χωράφια και γέμισε η ύπαιθρος με κέντρα διασκέδασης για όλα τα γούστα.
Όλα τα λεφτά, όλα τα κιλά!
Κατόπιν, όταν το σύστημα των χωματερών ξεχείλωσε, επινοήθηκε ένας «δικαιότερος» τρόπος για να πάρουν οι αγρότες τα λεφτά που «δικαιούνταν», από την Ευρωπαϊκή Ένωση· να επιδοτείται η παραγωγή! Κι έτσι, αποφασίστηκε να επιδοτείται ο παραγωγός με βάση τις ποσότητες που θα παρέδιδε στο ελαιοτριβείο, στις βιομηχανίες μεταποίησης και στα εκκοκκιστήρια, καθώς εκείνη την εποχή, ο παραγωγός δεν υποχρεωνόταν να εκδίδει τιμολόγια πώλησης!
Οι επιτήδειοι δεν άργησαν να εντοπίσουν τα «κενά του μέτρου», κι έτσι ξεκίνησαν τα πάνω- γραψίματα. Όταν δε η πολιτεία αποφάσισε να μαζέψει λίγο αυτήν την κατάσταση, οι αγρότες έκλεισαν τους δρόμους, απαιτώντας «όλα τα κιλά, όλα τα λεφτά».
Τα ιστορικά δικαιώματα…
Καθώς και το παραπάνω σύστημα κατέρρευσε υπό το βάρος των σκανδάλων, η τότε κυβέρνηση υιοθέτησε ένα άλλο μέτρο: τα ιστορικά δικαιώματα! Δηλαδή, τέρμα το μέτρημα των κιλών και τα χρήματα που «δικαιούνταν» να παίρνουν οι παραγωγοί, θα τα έπαιρναν με βάση το μέσο όρο της παραγωγής που είχε δηλωθεί τότε στο σύστημα.
…και η ενιαία ενίσχυση
Παρόλα αυτά, επειδή με τα «ιστορικά δικαιώματα» αποκλείστηκαν πολλοί παραγωγοί, ήρθε ένα νέο δίκαιο μέτρο, η «ενιαία στρεμματική ενίσχυση». Για να λειτουργήσει αυτό, έπρεπε να φτιάξουμε το ΟΣΔΕ, τον ΟΠΕΚΕΠΕ, και λίγο αργότερα τα ΚΥΔ! Βέβαια, επειδή τα κράτος δεν μπορεί να κάνει τέτοιες δουλειές, το έργο δόθηκε εργολαβικά στο γνωστό «μηχανογράφο». Φυσικά, δεν πήρε πολύ καιρό για να βρεθούν οι «κερκόπορτες» και σε αυτό το αδιάβλητο ηλεκτρονικό σύστημα.
Κάπως έτσι, φτάσαμε σήμερα να αναρωτιόμαστε αν για το φαγοπότι των ευρωπαϊκών επιδοτήσεων φταίει ο Μάκης, ο Λευτέρης, ο Φραπές, ο Χασάπης ή ο Τάσος ο Μερακλής!
Τελικά, ποιος φταίει;
Από τη σύντομη αυτή αναδρομή, φαίνεται καθαρά ότι όποιο μοντέλο κι αν εφαρμόστηκε, πάντα υπήρχαν «παραθυράκια» που μετατράπηκαν σε ορθάνοιχτες πόρτες, κάτω από την πίεση των αγροτικών και κομματικών συμφερόντων. Έτσι, δημιουργήθηκαν εστίες διαφθοράς, διανεμήθηκαν επιδοτήσεις και εξαγοράστηκαν ψήφοι. Εκατοντάδες δισεκατομμύρια ευρώ σπαταλήθηκαν μέσα σε 50 χρόνια, λόγω της «άμεσης ενίσχυσης του παραγωγού ή του κτηνοτρόφου».
Κατά τη γνώμη μας, η ρίζα του κακού βρίσκεται στην κυρίαρχη –και διαχρονικά αποδεκτή- άποψη που στηρίζουν όλα τα κόμματα εξουσίας: την ανάγκη για άμεσες ενισχύσεις στον αγρότη!
Τι να κάνουμε;
Σήμερα, όλοι συζητούν για το πώς θα λειτουργήσει καλύτερα ο ΟΠΕΚΕΠΕ και αν θα αποδοθεί δικαιοσύνη. Ωστόσο, ακόμα κι αν επιστραφούν τα χρήματα και οδηγηθούν κάποιοι στη φυλακή, θα αλλάξει κάτι ουσιαστικά στον αγροτικό τομέα;
- Κατά τη γνώμη μας όχι, αν δεν αλλάξει η φιλοσοφία.
- Οι πόροι της ΚΑΠ πρέπει να διοχετευτούν όχι σε άμεσες ενισχύσεις, αλλά σε έργα υποδομής όπως:
- Να κατασκευαστούν φράγματα και εγγειοβελτιωτικά έργα, ώστε να υπάρχει φθηνό νερό για τις καλλιέργειες και την κτηνοτροφία.
- Να φτιαχτούν αγροτικοί δρόμοι, που σήμερα βρίσκονται σε άθλια κατάσταση.
- Να εξαγοραστούν πατενταρισμένες ποικιλίες για αποκλειστική καλλιέργεια από Έλληνες παραγωγούς.
- Να γίνουν επενδύσεις σε θερμοκήπια, δικτυοκήπια, αντιπαγετικά και αντιχαλαζικά συστήματα.
- Να δημιουργηθούν κτηνοτροφικά πάρκα και οργανωμένες υποδομές, σε ό,τι έχει να κάνει με τον αγροτικό τομέα.
Τι θα κάνουμε;
Η χρονική συγκυρία είναι ιδανική για να περάσουμε σε ένα νέο μοντέλο διαχείρισης των ευρωπαϊκών πόρων. Όμως κι αυτή η ευκαιρία θα χαθεί, επειδή δεν υπάρχουν σε θέσεις ευθύνης άνθρωποι με ενόραση, που να βάζουν την κοινωνία πάνω από το ατομικό τους συμφέρον!
Με την ενσωμάτωση του ΟΠΕΚΕΠΕ στην ΑΑΔΕ, ίσως περιοριστούν οι κραυγαλέες απάτες, αλλά όχι το βαθύτερο πρόβλημα. Ο παραγωγός θα συνεχίσει να αναζητά νερό για να ποτίσει τα δέντρα του, θα σπάει το αυτοκίνητό του στους χωματόδρομους, θα βλέπει τα προϊόντα του να εκτοπίζονται από τις αλυσίδες από τα προϊόντα που ανήκουν σε club. Κι όταν θα καταστρέφεται η παραγωγή του από χαλάζι ή παγετό, θα περιμένει την «ελεημοσύνη» του ΕΛΓΑ για να καλλιεργήσει ξανά.
Αν θέλει η Πολιτεία έναν αγροτικό τομέα που θα συρρικνώνεται χρόνο με το χρόνο, τότε ας συνεχίσει τις άμεσες ενισχύσεις, «για να παίρνει ο παραγωγός τα λεφτά που δικαιούται». Αν όμως θέλουμε έναν αγροτικό τομέα που να ευημερεί, τότε δώστε όλα τα λεφτά της ΚΑΠ σε έργα υποδομής και καταργήστε τις άμεσες ενισχύσεις!
Ας αποφασίσουμε τι πραγματικά θέλουμε.
Στο χέρι μας είναι.
Τάκης Ορφανός
takis@froutonea.gr
Εκδότης Περιοδικού Φρουτονέα
