Επιχειρηματίες που επένδυσαν χρήματα, πήραν δάνεια, άνοιξαν θέσεις εργασίας και στήριξαν την ελληνική παραγωγή, περιμένουν εδώ και μήνες – ακόμα και χρόνια – να πληρωθούν χρήματα που δικαιούνται. Και τι συναντούν απέναντί τους; Κλειστά γραφεία, τηλέφωνα που δεν απαντούν ποτέ και υπηρεσίες που λειτουργούν λες και δεν υπάρχει κανένας έλεγχος.
Οι καταγγελίες πέφτουν βροχή: αρμόδιοι υπάλληλοι εξαφανισμένοι από τις θέσεις τους, συνεχείς απουσίες, άδειες και «ασθένειες», ενώ οι φάκελοι στοιβάζονται και οι επενδύσεις παγώνουν. Στον ιδιωτικό τομέα, αν κάποιος δεν κάνει τη δουλειά του, απολύεται. Στο Δημόσιο όμως, κάποιοι φαίνεται ότι μπορούν να αδιαφορούν χωρίς καμία συνέπεια, την ώρα που επιχειρήσεις κινδυνεύουν να κλείσουν.
Και το πιο εξοργιστικό; Δεν μιλάμε για χρήματα του κράτους. Μιλάμε για ευρωπαϊκά κονδύλια που προορίζονται για την ανάπτυξη της ελληνικής οικονομίας και που παραμένουν μπλοκαρισμένα λόγω κρατικής ανικανότητας. Έτσι, αντί τα προγράμματα να στηρίζουν την παραγωγή και την περιφέρεια, έχουν μετατραπεί σε έναν εφιάλτη ταλαιπωρίας για όσους τόλμησαν να επενδύσουν.
Υπάρχουν πολιτικές ευθύνες!
Η κυβέρνηση έχει τεράστιες ευθύνες. Εδώ και πολλά ολόκληρα χρόνια ακούγονται οι ίδιες δικαιολογίες και οι ίδιες υποσχέσεις περί «επιτάχυνσης των διαδικασιών». Τόσα χρόνια όμως και τίποτα δεν έχει αλλάξει· οι υπηρεσίες παραμένουν διαλυμένες, οι καθυστερήσεις συνεχίζονται και οι επιχειρήσεις πληρώνουν το τίμημα της κρατικής ανεπάρκειας.
Το θέμα δεν είναι πλέον υπηρεσιακό. Είναι καθαρά πολιτικό, γιατί η κυβέρνηση είναι εκείνη που ορίζει τους Υπουργούς και τους Γενικούς Γραμματείς. Όταν το κράτος μπλοκάρει επενδύσεις, στερεί ρευστότητα από την αγορά και οδηγεί επιχειρήσεις και συνεταιρισμούς σε αδιέξοδο, τότε μιλάμε για κυβερνητική αποτυχία με πραγματικές συνέπειες στην οικονομία και στην κοινωνία.
Πόσες ακόμα επιχειρήσεις πρέπει να λυγίσουν για να ξυπνήσει το υπουργείο; Πόσοι συνεταιρισμοί πρέπει να βρεθούν χωρίς ρευστότητα; Πόσες επενδύσεις πρέπει να χαθούν εξαιτίας της αδιαφορίας και της ανευθυνότητας; Η ελληνική μεταποίηση δεν κινδυνεύει από τον ανταγωνισμό. Κινδυνεύει από το ίδιο το κράτος.
Υπάρχει λύση;
Πάντα υπάρχει λύση, σε κάθε πρόβλημα. Επί τούτου όμως, αρκεί η κυβέρνηση να καταλάβει ότι η διάλυση που επικρατεί στο Υ.Α.Α.&Τ. δεν πρόκειται να διορθωθεί αλλάζοντας τους υπουργούς σαν τα πουκάμισα. Έξι υπουργούς έχει αλλάξει μέσα σε επτά χρόνια διακυβέρνησης, παρ’ όλα αυτά όμως η εικόνα παραμένει ακριβώς η ίδια: αδράνεια, γραφειοκρατία και πλήρες τέλμα.
Η πραγματική λύση για τη γρήγορη απορρόφηση των ευρωπαϊκών κονδυλίων – και κατ’ επέκταση για τον εκσυγχρονισμό του αγροτικού τομέα – βρίσκεται στην αποκέντρωση. Οι εγκρίσεις των επενδυτικών προτάσεων, αλλά και οι έλεγχοι των αιτημάτων πληρωμής, πρέπει να ολοκληρώνονται σε περιφερειακό επίπεδο, από υπηρεσίες που βρίσκονται κοντά στην πραγματική οικονομία και γνωρίζουν τα προβλήματα της κάθε περιοχής.
Η Κεντρική Διοίκηση οφείλει να έχει μόνο εποπτικό ρόλο, ώστε να διασφαλίζεται η σωστή εφαρμογή των κανόνων, και όχι να λειτουργεί ως μηχανισμός καθυστερήσεων και επανελέγχων χωρίς τέλος και ουσία.
Όλα στην Περιφέρεια!
Τα Σχέδια Βελτίωσης, τα προγράμματα μεταποίησης και γενικά όλα τα ευρωπαϊκά προγράμματα πρέπει να περάσουν ουσιαστικά στις Περιφέρειες, εκεί όπου γίνεται και ο πραγματικός έλεγχος. Εκεί όπου υπάρχουν οι άνθρωποι που βλέπουν τις επενδύσεις επί τόπου και γνωρίζουν αν ένα έργο υλοποιήθηκε ή όχι.
Εδώ όμως γεννάται ένα απλό αλλά αμείλικτο ερώτημα:
Από τη στιγμή που ο πρώτος και ουσιαστικός έλεγχος γίνεται με επιτόπια παρουσία των περιφερειακών υπηρεσιών, γιατί πρέπει ο κάθε φάκελος να ξαναπερνά από την Αθήνα; Τι προσφέρει αυτός ο δεύτερος, ή ακόμα και τρίτος έλεγχος, πέρα από αδικαιολόγητες καθυστερήσεις, ταλαιπωρία και οικονομική ασφυξία για τους επενδυτές;
Γιατί να επανελέγχονται τα ίδια χαρτιά ξανά και ξανά, όταν η διαδικασία έχει ήδη ολοκληρωθεί σε τοπικό επίπεδο; Γιατί η κυβέρνηση επιμένει σε ένα συγκεντρωτικό και αναποτελεσματικό μοντέλο, τη στιγμή που έχει αποδειχθεί στην πράξη ότι μπλοκάρει την απορρόφηση ευρωπαϊκών πόρων και καθυστερεί κρίσιμες επενδύσεις;
Καταλήγοντας
Η κατάσταση αυτή δεν είναι απλώς προβληματική· είναι βαθιά παθογενής και αποτελεί καθαρά ελληνικό φαινόμενο.
Σε οποιαδήποτε σοβαρή ευρωπαϊκή χώρα, το κράτος λειτουργεί για να διευκολύνει τις επενδύσεις και να επιταχύνει την ανάπτυξη. Στην Ελλάδα, δυστυχώς, συχνά λειτουργεί σαν μηχανισμός καθυστέρησης, εξάντλησης και απογοήτευσης των παραγωγικών ανθρώπων.
Και τελικά μένει ένα πικρό συμπέρασμα:
Ή δεν τους καίγεται καρφί για το τι περνά η ελληνική ύπαιθρος και οι άνθρωποι της παραγωγής, ή διατηρούν συνειδητά αυτό το σύστημα καθυστερήσεων και εξαρτήσεων, ώστε να μπορούν να παρεμβαίνουν πολιτικά, να μοιράζουν υποσχέσεις και να καλλιεργούν πελατειακές σχέσεις με τον κόσμο της περιφέρειας.
Γιατί, όταν ένας επενδυτής χρειάζεται «μέσο», ή ακόμα και να χρηματίσει έναν υπάλληλο για να προχωρήσει ο φάκελός του, τότε το πρόβλημα δεν είναι υπηρεσιακό. Είναι βαθιά πολιτικό.
Τάκης Ορφανός
Εκδότης Περιοδικού Φρουτονέα
takis@froutonea.gr
