Την ανάπτυξη νέων σειρών τομάτας με αυξημένη ανθεκτικότητα στις υψηλές θερμοκρασίες και την ξηρασία, χωρίς απώλειες στην παραγωγικότητα, επιδιώκει το ευρωπαϊκό ερευνητικό πρόγραμμα INPROBED. Το τετραετές έργο, που χρηματοδοτείται από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Καινοτομίας (EIC), αξιοποιεί την τεχνητή νοημοσύνη και τις σύγχρονες τεχνικές γονιδιακής επεξεργασίας, με στόχο την προσαρμογή της καλλιέργειας στις μεταβαλλόμενες κλιματικές συνθήκες.
Η έρευνα επικεντρώνεται στους λεγόμενους υποκινητές, δηλαδή σε περιοχές του DNA που ρυθμίζουν τη δραστηριότητα των γονιδίων. Μέσω της ανάλυσης του γονιδιώματος και της τεχνητής νοημοσύνης, οι επιστήμονες επιδιώκουν να εντοπίσουν τους μηχανισμούς που ενεργοποιούνται όταν τα φυτά αντιμετωπίζουν θερμική καταπόνηση, έλλειψη νερού ή ανεπάρκεια ανόργανων στοιχείων.
Γονιδιακή επεξεργασία χωρίς εισαγωγή ξένου DNA
Στη συνέχεια, με τη χρήση της τεχνολογίας CRISPR-Cas, προβλέπονται μικρές και στοχευμένες τροποποιήσεις στους φυσικούς ρυθμιστικούς μηχανισμούς των φυτών, χωρίς την εισαγωγή ξένου DNA.
Παράλληλα με την ενίσχυση της ανθεκτικότητας, το πρόγραμμα στοχεύει στη βελτίωση της θρεπτικής αξίας της τομάτας, αυξάνοντας την περιεκτικότητά της σε σίδηρο, ψευδάργυρο και προβιταμίνη D.
Μέσα στην επόμενη τετραετία, οι ερευνητές φιλοδοξούν να αναπτύξουν και να επικυρώσουν τουλάχιστον δύο πειραματικές σειρές τομάτας που θα συνδυάζουν τα παραπάνω χαρακτηριστικά.
Πρόκειται, ωστόσο, για έρευνα πρώιμου σταδίου και όχι για ποικιλίες έτοιμες προς εμπορική διάθεση. Εφόσον η προσέγγιση αποδειχθεί επιτυχής, η ίδια τεχνολογία θα μπορούσε μελλοντικά να εφαρμοστεί και σε άλλες καλλιέργειες.
Γ.Ζ.




